Een ritueel, of niet?

Sommige mensen moeten niets van rituelen hebben. Dat werd me weer overduidelijk tijdens het verbintenisritueel van twee bekenden dat ik leidde. De gasten stonden in het voorportaal en werden 'gereinigd' alvorens de fraai versierde feestruimte te betreden. Niks bijzonders, het toewuiven van wat lekker ruikende rook met een veer, en een kort welkomstwoord. Daarna kon men plaatsnemen. Een paar gasten zagen eruit of ze naar de slachtbank geleid werden. Strak voor zich uit staren, zo gauw mogelijk doorlopen. Eng, flauwekul. Terwijl anderen er uitgebreid voor gingen staan om zich te laten reinigen en vol verwachting de ruimte binnenstapten.

Ik maak rituelen. Voor alle mogelijke gelegenheden, verbintenis, afscheid, huisinwijding, noem maar op. Ik krijg regelmatig het verzoek om een voorbeeld op te sturen. Dat weiger ik consequent. Een ritueel kun je (m.i.) niet uit een boekje halen, dat moet toegesneden op de persoon en de situatie gemaakt worden. Ik was in dit geval blij dat het bruidspaar gekozen had voor een simpele opzet, juist omdat een deel van de gasten en familie niet aan rituelen gewend waren. En dit was geen ritueel van ik stond erbij en ik keek ernaar. Als je kwam deed je mee.

Achteraf kreeg het bruidspaar het commentaar 'dat het erg was meegevallen'. Niet van iedereen, maar ja... En de meeste gasten hadden het prachtig/ontroerend/bijzonder gevonden. En dat was ook de bedoeling. En ook het bruidspaar voelde zich 'echt getrouwd', het allerbelangrijkste.

Waarom zou je uberhaupt een ritueel doen?

Een ritueel is simpel gezegd een vorm, een reeks handelingen, die de inhoud beter doet overkomen. De inhoud was in dit geval dat het bruidspaar beloofde verder samen door het leven te gaan. Dat hadden ze aan de keukentafel kunnen doen, zonder publiek erbij. En om het wettelijk te maken hadden ze snel hun handtekening kunnen gaan zetten in het stadhuis. Ze kozen ervoor om het in een feestelijke setting te doen, en de belofte te bekrachtigen door die te omringen met een aantal symbolische handelingen. Het is alsof waar het om gaat zich dan beter in je systeem vasthecht, alsof diepere lagen in jezelf worden aangesproken. Je bewuste én je onderbewuste wordt er zo van doordrongen dat je echt getrouwd bent.

Ik heb zelf slechte herinneringen aan mijn afstuderen. toch een bijzondere gelegenheid . Typisch jaren zeventig, stelde het niks voor. Twee docenten in nonchalante klof achter de tafel. Het dochtertje van een van hen zat te kleuren. Een stuk papier dat ik mocht ondertekenen, een felicitatie, een hand, en vijf minuten later stonden familie en ik weer buiten. Wat verbluft. Kaal. Ze hadden er niks van 'gemaakt'. Maar wat mankeerde er dan aan? Ik had dat diploma toch en daar ging het om... Ik had het gevoel dat ik evengoed een treinticket voor Parijs had kunnen ophalen. Deze bijzondere situatie was niet bijzonder gemaakt.

Een ritueel doe je bij een bijzondere situatie. Om te benadrukken dat het een bijzondere situatie is. Om jezelf én je omgeving duidelijk te maken dat het om iets speciaals, iets belangrijks gaat.

Neem dat huwelijk: eigenlijk kan alles, zolang het voor jou werkt. (En ja, een beetje rekening houden met je gasten is prettig.)

Ik neem als voorbeeld een huisinwijding. Mijn ene klant wilde haar nieuwe huis schoonmaken en het zichzelf toe-eigenen. Ze zou het samen met een goede vriendin uitvoeren. Het moest vooral simpel zijn. Uiteindelijk besloot ze met een bezem symbolisch de (al schoongemaakte) kamers uit te vegen, troep de voordeur uit en dan in elke kamer een waxinelichtje aan te steken en er een voor haar betekenisvol voorwerp bij te zetten. Dan zou ze koffie gaan zetten (voor haar het toppunt van huiselijkheid) en die serveren met iets lekkers erbij. Ze belde dat ze 'zich nu echt thuis voelde'. Het ritueel had zijn werk gedaan.

Mijn andere klant nodigde 20 gasten uit die samen met ratels, armgezwaai en wierook de 'oude energieën' door de open ramen het huis uitjoegen. Vervolgens werd elke kamer uitgebreid gezegend en volgehangen met goede wensen. De bewoonster verrichte in elke kamer een aantal symbolische handelingen die te maken hadden met de functie van de kamer (ik meende dat ze zich in de badkamer uitgebreid opmaakte aangemoedigd door de gasten). Het eindigde in een spetterend welkomstfeest. Ook deze klant riep dat het nu echt haar huis was. De goede wensen liet ze voorlopig hangen.

Om een ritueel te laten werken moet het voor je kloppen. Ik hou van weelderig, mooi en royaal (maar de klant is koning...) Ik denk aan het ritueeltje aan het eind van de kursusdag voor overvloed in je leven . Tien kale waxinelichtjes in een kring op de kale grond in een kale kamer en iedereen stak om beurten een lichtje-van-overvloed aan. Voor mij werkt dat niet. Ik wil echt overvloed zien, voor mijn part chocoladegeld en een mooie schaal fruit, neergezet op een aardig kleed. De overvloed is toen ook niet gekomen...

Sommige mensen moeten niets van rituelen hebben. Maar de meeste mensen ervaren het als een gemis dat er zo weinig rituelen in het leven zijn.

Dat kun je veranderen. Als je vindt dat een belangrijke gebeurtenis in je leven wat extra aandacht en omlijsting vereist, ben je waarschijnlijk toe aan een passend ritueel. En in feite ben je je eigen beste ritualist, omdat alleen jij kan beslissen wat voor jou werkt.

Met een beetje hulp misschien...

Wees welkom!